Башҡортостандың мавзолейҙарын өйрәнеүҙе дауам итеп, алтын Урҙа кәшәнәләре араһында тороусы, Бэндэбикэ мавзолейына туҡталайыҡ.

Археолог Нияз Мажитов 1960-сы йылдар аҙағында Күгәрсен районының Мәксют ауылы янындағы ҡурғанды асып, ябай ерләүҙе генә түгел, ә яндырылған кирбестән һалынған портал мавзолей ҡалдыҡтарын тапҡан. Архитектура анализы уны "Урта Азия ситке" архитектура мәктәбенә ҡарауын күрһәткән.

Эсендә, төньяҡ стенаһы янында, мосолман йолаһы буйынса бер генә ҡатын-ҡыҙ ерләүе табылған: кәүҙә көнбайышҡа йүнәлтелгән, ерләү инвентары булмаған. Антропологтар һөйәктәрҙең урта йәштәге ҡатын-ҡыҙға ҡарауын асыҡлаған. Уның ҡиәфәтен тергеҙеү тырышлығы 60-сы йылдар аҙағында уңышлы булмаған, һәм баш сөйәгенең яҙмышы әлегә тиклем сер булып ҡала.

Ләкин мавзолей – ябай архитектура ҡомартҡыһы ғына түгел. Уның урыны осраҡлы түгел. Картографик һәм археологик мәғлүмәттәр анализы уның Шибан улусы көсөктәренең миҙгелле күсенеү юлында, Бәләкәй Наҡас һыртынан көнсығыштараҡ, тар дала коридорында төҙөлөүен күрһәтә. Ул ландшафтта мөһим ориентир булған һәм, моғайын, аҡһөйәктәрҙең яңы дин – исламға күсеүен символлаштырған.

Әлеге ҡомартҡының хәҙерге һаҡлау статусы был уникаль ҡомартҡыны артабан өйрәнеү мөмкинлектәрен бирә.