🌙 Йәш ҡатынды хөсәйенбәк мавзолейында ерләү

Текстың авторы: Алексей Нечвалода, н. с., рәсәй ФӘНДӘР АКАДЕМИЯҺЫ ӨФӨ ФЕДЕРАЛЬ ТИКШЕРЕНЕҮ ҮҘӘГЕНЕҢ этиал этиология бүлеге антропологы

Шишмәлә хөсәйенбәк мавзолейында ерләнгән кешеләрҙең ҡалдыҡтары тураһында хикәйәне дауам итәбеҙ. Хөсәйен-бәктән тыш, уның ҡәбере өҫтөндә эпитафия менән ҡәбер ташы ҡуйылған, эргәһендә 20-25 йәшлек йәш ҡатын ерләнгән (рәсем.1). Уның ҡәбере өҫтөндә шулай уҡ ябай ҡәбер ташы урынлаша. (рәсем.2).

Хөсәйенбәк мавзолейының 2-се ҡәберлегендәге ҡатын-ҡыҙ баш һөйәгенең морфологик үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып, уның классик монголоидтарҙың үҙгәреүсәнлеге сиктәрендә булыуы тураһында һығымта яһарға мөмкин. Был рәттә танау һөйәктәренең сығыу мөйөшө, йөҙ һәм күсенеү профиллелеге модулдәре, һәм башҡа күрһәткестәр бар. Дөйөм алғанда, «монголоид элементы» (УДМЭ) тип аталған шартлы өлөш был ҡәберлектәге баш һөйәгенең үҙәк азия түңәрәге монголоидтарына ҡарауын раҫлай.

Гейнке формулаһы буйынса оҡшашлыҡ критерийҙары матрицаһын кластеризациялағанда (был айырым/берҙән-бер баш һөйәге баш һөйәктәренең серияһы менән сағыштырылғанда) ул ҡалмыҡтарҙың баш һөйәктәренең серияһы менән айырым кластер барлыҡҡа килтерә (рәсем.3). Әлбиттә, УНЫҢ килеп сығышы тураһында аныҡ мәғлүмәттәрҙе БЕҘ ОШО ҡәберлектәге ДНК-ны анализлағандан һуң ғына ала алабыҙ.

2-се ҡәбер ҡатын-ҡыҙының баш һөйәге буйынса мин үҙ ваҡытында м.Герасимов ысулы буйынса скульптура антропологик реконструкция эшләнем (рәсем.4). Хәҙер һеҙҙең иғтибарға был йәш ҡатындың тышҡы ҡиәфәтен цифрлы аппроксимациялау тәҡдим ителә (рәсем.5,6).

Иллюстрациялар исемлеге:

Арыш. 1. Хөсәйенбәк мавзолейының 2-се ҡәберлегендәге ҡатын-ҡыҙҙың баш һөйәге.
Арыш. 2. 2-се ҡәбер өҫтөндәге ҡәбер ташының тәүге күренешен реконструкциялау.
Арыш. 3. Гейнке формулаһы буйынса кластеризация һөҙөмтәләре: 2-се ҡәберлектәге баш һөйәген башҡа халыҡтарҙың баш һөйәктәрен сағыштырыу.
Арыш. 4. Баш һөйәген һәм йөҙөн реконструкциялауҙы берләштереү (цифрлы аппроксимация).
Арыш. 5-6. Хөсәйенбәк мавзолейының 2-се ҡәберлегендәге ҡатын-ҡыҙҙың тышҡы ҡиәфәтен цифрлы аппроксимациялау.